Bijeenkomst 28 november 2019

Bijeenkomst 3 – Cop voor Benutting van regionale biomassa op de Noord-Veluwe

"Energielandgoederen" 

Datum: 28 november 2019
Locatie: Landgoed Schouwenburg, Het Harde 

 

 

 

Cultureel Erfgoed

Instandhouding van landgoederen is belangrijk. Deze vormen een belangrijk onderdeel van het cultureel erfgoed in de regio. Ook zouden deze landgoederen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de energie- en klimaatdoelstellingen in de regio.

Deze bijeenkomst van de Community of Practice over de inzet van biomassa heeft in overleg met de gemeente Oldebroek een breder doel: komen tot een integraal samenwerkingsprogramma. De bijeenkomst is samen voorbereid met Jeroen de Korte en Keesjan Douw (MLG). 

Ter inspiratie: filmpje  van de activiteiten van kasteel Twickel, het grootste landgoed van Nederland.

Huize Schouwenburg

Huis Schouwenburg is een Historische Buitenplaats, gelegen tussen 't Harde en Elburg. Het Huis dateert uit de 17e eeuw. In zijn lange geschiedenis is het vele malen verbouwd. De laatste ingrijpende restauratie is in 2012 voltooid. Hierbij zijn ook belangrijke verduurzamingsslagen gemaakt, waaronder de installatie van een pelletketel en de plaatsing van zonnepanelen. Het landgoed Schouwenburg is dan ook koploper in de regio als het gaat om duurzaamheid. Eigenaar Fenneken Anneveld vertelt hier enthousiast over. 

Fenneke Anneveld is samen met haar echtgenoot al ruim 10 jaar eigenaar van Huize Schouwenburg. Het landhuis is in die tijd volledig opgeknapt en verduurzaamd. Hierbij is sterk ingestoken op een duurzame wijze van verwarming met zonnecollectoren en pelletkachel. Warmte wordt afgegeven door muurverwarming. Technieken zijn gebruikt waar destijds weinig ervaring mee was. Lokale aannemers aarzelden vaak bij de toepassing. Ze is blij dat ze heeft doorgezet. "Het is belangrijk om door te pakken en te vernieuwen, al zullen er altijd delen zijn die, terugkijkend, anders gedaan zouden zijn", aldus mevrouw Anneveld.

Ontwikkeling van energielandschappen en cultureel erfgoed

Stichting 't Oversticht heeft ruime ervaring met duurzaamheidsscans. De scans gaan uit van drie ambitieniveaus: Het eerste niveau is een zelfvoorzienend landgoed. Het tweede niveau is om het landgoed inclusief haar verpachtingen, zelfvoorzienend te maken. Het derde niveau is een landgoed dat energie levert aan de nabije omgeving. Expert Marieke van Zanten vertelt aan de hand van concrete voorbeelden over de ontwikkelingen in het landschap als gevolg van de veranderingen op het gebied van energie.  

Een filmpje waarin de ontwikkelingen goed te zien zijn.

Sommige iconische landschapselementen die destijds zijn toegevoegd, worden nu gekoesterd. Soms moeten belangrijke keuzes gemaakt worden. Ze laat dat zien aan de hand van een duurzaamheidsscan die is toegepast bij Huize Berg bij Harderberg in Overijssel. Hierbij is niet alleen gekeken naar de energievoorziening, maar ook naar de gehele toekomstige ontwikkeling van het landgoed. Energiebesparingsmaatregelen zijn geëvalueerd en opties zijn besproken met betrekking tot zonnevelden en grote en kleine windturbines.

Goed overleg is nodig om monumenten van de toekomst te genereren. Bijna een kwart van al het land in Overijssel heeft een bijzondere status. Dit is te groot om zich te onttrekken aan regionale energieopwekking.  Daarom moet ook vanuit landgoederen een bijdrage geleverd worden.

Belang energielandgoederen voor regio Noord-Veluwe  

Bob Bergkamp, wethouder gemeente Oldebroek benadrukt de opgave waarvoor de regio staat. Het is een stevige uitdaging om wegen te vinden de warmtevoorziening te verduurzamen en voldoende duurzame elektriciteit op te wekken. De financiële ruimte is beperkt bij gemeenten en burgers. Alle zeilen moeten bij het opstellen van de RES worden bijgezet om doelen te bereiken. Het is belangrijk om acties te nemen. Hij waardeert daarom de inzet van huize Schouwenburg en van deze bijeenkomst.

In de RES Noord-Veluwe worden energielandgoederen als belangrijke pijler gezien voor de toekomstige energievoorziening (zie tekst box).

Keesjan Douw van MLG Gebiedsontwikkeling constateert dat er een groot aantal landgoedeigenaren wél is uitgenodigd voor deze bijeenkomst, maar niet is gekomen. Dit is eerder ook geconstateerd bij het langoederen-atelier van de RES Noord-Veluwe. Blijkbaar worden de urgentie, de belangen en de kansen onvoldoende onderkend. Hij stelt voor om met een meer rechtstreekse aanpak tóch te proberen de overige landgoedeigenaren erbij te betrekken. Het voeren van keukentafelgesprekken lijkt hiervoor de beste mogelijkheid. Die gesprekken moeten eerst leiden tot inzicht in individuele belangen, kansen en risico`s. Daarna kunnen de gezamenlijke belangen worden gedefinieerd, als basis voor een samenwerking. Hij gelooft in het kapitaal van de streek: de beste oplossingen kunnen de betrokkenen zelf aandragen. In dat proces moet je je als overheid faciliterend opstellen en een gelijk speelveld creëren: de gemeente schrijft niet iets voor, maar is één van de stakeholders met haar eigen belangen.

Aanzet tot integraal samenwerkingsprogramma

Beoogd wordt een initiatief waarbij landgoedeigenaren worden geholpen bij verdere verduurzaming op een wijze die het voortbestaan van het landgoed bestendigd en die bijdraagt aan de energie- en klimaatdoelstellingen van de regio.  

 Belangrijkste punten, na discussie, zijn:

Doel?

  • Behoud van cultureel erfgoed
  • Bijdrage aan de energie- en klimaatdoelstellingen van de regio

Wat is er nodig voor een succesvol energielandschap programma voor de regio?

  • Energiescans, landgoedscans, uitvoeringscapaciteit, deskundigheid
  • Goede voorbeelden
  • Geld voor voorbereiding en uitvoering
  • Betrekken van meer landgoedeigenaren
  • Belangeninventarisatie en samenwerking in regio
  • Samenhangend energielandschapsplan
  • Ondersteuning in Omgevingsplan

Aanbod: wat kunnen de huidige landgoederen bieden?

  • Cultureel erfgoed
  • Natuur en biodiversiteit
  •  CO2 opslagcapaciteit, inzet van biomassa voor materialen en energie
  • Bijdrage aan klimaatadaptatie en duurzame landbouw
  • Vermindering eigen energiegebruik
  • Ruimte voor opwekking duurzame energie (zon en wind)

Welke middelen staan ter beschikking voor een programma?

  • Huidige subsidiemogelijkheden provincie en rijk voor landschapsonderhoud (GNN, SNL) en behoud cultureel erfgoed (RCE)
  • Natuurnetwerk Nederland, nieuwe bosaanplant vanuit klimaat­akkoord, klimaatslim bos- en landschapsbeheer
  • Energiescans voor samenwerkingsverbanden
  • Ondersteuning vanuit IGEV voor uitwerking businesscases
  • Commitment provincie 30 miljoen euro/ jaar voor energie en klimaat
  • Gebiedsfonds duurzame energie, burgerparticipatie (RES)
  • Maatwerkopdrachten provincie voor ontwikkeling nieuwe programma’s op het gebied van energie en klimaat

Wat is nodig om tot een programma te komen?

  • Vorming van een voorbereidingscommissie en betrekken van ontbrekende landgoederen
  • Uitvoering van acties op basis van bestaande instrumenten en opstelling concept samenwerkingsprogramma
  • Uitwerking en uitvoering
  • Afstemming/ betrekken van organisaties die al actief zijn op verduurzaming landgoederen

Voor de commissie melden zich de volgende kandidaten:

  • Frans Feil (IGEV)/ Jeroen de Korte (Regio)
  • Jan Barwegen/ Keesjan Douw (MLG)
  • Marieke van Zanten/ Simon van den Bergh van ’t Oversticht/ Gelders Genootschap
  • Fenneken Anneveld (Schouwenburg)
Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen wijzigen

Deze website maakt gebruik van cookies. Cookies worden onder andere gebruikt voor het bijhouden van statistieken, het opslaan van voorkeuren, het optimaliseren van deze website, de integratie van social media en marketingdoeleinden. Lees meer over cookies en jouw privacy in ons cookieverklaring. Wij gebruiken de hieronder genoemde soorten cookies.


Deze cookies gebruiken we om de basisfuncties van deze website te kunnen laten draaien en om inzicht te krijgen in het gebruik. Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens. Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en worden daarom altijd geplaatst.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Indien u deze toestaat, worden deze cookies gebruikt door aanbieders van externe content die op deze website kan worden getoond. In sommige gevallen gaat het daarbij om marketing- en/of tracking cookies, die het gedrag van bezoekers vastleggen en op basis daarvan gepersonaliseerde advertenties tonen op andere websites.